മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം ഉയരുന്നതിനും മുമ്പ് കിഴക്കേ നടയിൽ ഓലയും മുളയും പരമ്പുംകൊണ്ട് തീർത്ത താൽക്കാലിക പന്തലിൽ ചരിത്രത്തിന് തുടക്കമായി; ആദ്യ സംഗീതോത്സവ ഉദ്ഘാടനവേദിയുടെ അപൂർവ ഓർമ്മകൾ പങ്കുവെച്ച് ആർ.പി. അയ്യർ
ഗുരുവായൂർ: ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും സംഗീതലോകത്തിന്റെ ഓർമ്മകളിലും സവിശേഷ സ്ഥാനമുള്ളതാണ് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം. കാലം എത്ര കടന്നുപോയാലും കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ മഹത്തായ പാരമ്പര്യവും ഭക്തിസാന്ദ്രമായ സംഗീതസമർപ്പണവും കൊണ്ട് ഈ സംഗീതോത്സവം ഇന്നും ആസ്വാദകരുടെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് വിപുലമായ വേദിയിലും സൗകര്യങ്ങളോടെയും അരങ്ങേറുന്ന ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ആദ്യകാല ചരിത്രത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ തെളിയുന്നത് വിസ്മയകരമായ ചില ഓർമ്മച്ചിത്രങ്ങളാണ്. 1975-ൽ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ നടന്ന ആദ്യ ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനവേദിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓർമ്മകളാണ് ആർ.പി. അയ്യർ പങ്കുവെക്കുന്നത്. ഇന്നത്തെ വിപുലമായ മേൽപ്പത്തൂർ ഓഡിറ്റോറിയം അന്ന് നിലവിലില്ലായിരുന്നു. സംഗീതോത്സവത്തിന് സ്ഥിരം വേദിയോ ഇന്നത്തെപ്പോലെയുള്ള വിപുലമായ സംവിധാനങ്ങളോ ഇല്ലാതിരുന്ന കാലം. കിഴക്കേ നടയിൽ, ഇന്നത്തെ ശ്രീകൃഷ്ണ ഭവൻ ഹോട്ടലിന് മുൻവശത്തായിരുന്നു ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിനായി പ്രത്യേകമായി വേദിയും പന്തലും ഒരുക്കിയത്. ഓലയും മുളയും പരമ്പും ഉപയോഗിച്ച് താൽക്കാലികമായി കെട്ടിയുയർത്തിയ ആ പന്തലായിരുന്നു ചരിത്രപ്രധാനമായ ആദ്യ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനവേദി. ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിനായി മാത്രം ഒരുക്കിയ ആ ലളിതമായ വേദിയിൽ നിന്നാണ് പിന്നീട് ലോകശ്രദ്ധ നേടിയ ഗുരുവായൂർ ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ചരിത്രയാത്രയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത്.
അന്നത്തെ ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിന് മറ്റൊരു പ്രത്യേകത കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധ സംഗീതജ്ഞയായ തങ്കം നീലകണ്ഠന്റെ പ്രാർത്ഥനയോടെയായിരുന്നു ചടങ്ങുകൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചത്. സംഗീതവും ഭക്തിയും ഒത്തുചേർന്ന ആ നിമിഷം ഗുരുവായൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ മറക്കാനാവാത്ത അധ്യായമായി മാറി. അന്നത്തെ ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങിൽ ആഭ്യന്തര മന്ത്രിയായിരുന്ന കെ. കരുണാകരൻ മുഖ്യസാന്നിധ്യമായിരുന്നു. ക്ഷേത്രം മാനേജിംഗ് കമ്മിറ്റി ചെയർമാനായിരുന്ന മരുമകൻ രാജ സാമൂതിരിരാജയും ഭരണസമിതി അംഗങ്ങളായ കിടങ്ങൂർ ജി. ഗോപാലകൃഷ്ണപിള്ള, ജി. ഗോപിനാഥപിള്ള, പി.ടി. മോഹനകൃഷ്ണൻ എന്നിവരും വേദിയിലുണ്ടായിരുന്നു. സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനും പൂർണമായ ചുമതലകൾക്കും നേതൃത്വം നൽകിയത് അന്നത്തെ ക്ഷേത്രം സൂപ്രണ്ടായിരുന്ന കെ.വി. സുബ്രഹ്മണ്യമായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ അനൗൺസറായിരുന്ന വി. ശിവദാസനും ഉദ്ഘാടനവേദിയിൽ സന്നിഹിതനായിരുന്നു. പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിലും വലിയൊരു സാംസ്കാരിക സംരംഭത്തിന് അടിത്തറയിടുന്നതിൽ അന്നത്തെ ദേവസ്വം ഭരണസമിതിയുടെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും പങ്ക് ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രസാക്ഷ്യം
1975-ലെ ആ ഉദ്ഘാടനവേദിയും അതിനോടനുബന്ധിച്ച ഓർമ്മകളും വെറുമൊരു പഴയകാല ചിത്രമല്ല. ഗുരുവായൂരിലെ സംഗീതപാരമ്പര്യം എങ്ങനെ വളർന്നു വികസിച്ചുവെന്നതിന്റെ ചരിത്രസാക്ഷ്യം കൂടിയാണത്. ഓലയും മുളയുംകൊണ്ട് തീർത്ത ചെറിയൊരു പന്തലിൽ ആരംഭിച്ച സംഗീതോത്സവം പിന്നീട് ആയിരക്കണക്കിന് സംഗീതാസ്വാദകരെ ആകർഷിക്കുന്ന മഹത്തായ സംഗീതസംഗമമായി വളർന്നത് കാലത്തിന്റെ വലിയ മാറ്റങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇന്ന് ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ഓരോ പതിപ്പും അരങ്ങേറുമ്പോൾ അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള ആദ്യകാല സംഘാടകരെയും സംഗീതജ്ഞരെയും ദേവസ്വം ഭരണസമിതി അംഗങ്ങളെയും ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിലും സംഗീതത്തിന് നൽകിയ പ്രാധാന്യവും അർപ്പണബോധവുമാണ് ഈ മഹത്തായ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അടിത്തറ.
ഒരു കാലത്ത് ഓലയും മുളയുംകൊണ്ട് ഒരുക്കിയ ആ ചെറിയ പന്തലിൽ തെളിഞ്ഞ സംഗീതത്തിന്റെ ദീപം ഇന്നും അണയാതെ ജ്വലിക്കുന്നു. കാലം വേദികളെ മാറ്റിയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരിന്റെ സംഗീതപാരമ്പര്യത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കും ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ആത്മാവിനും ഇന്നും മാറ്റമില്ല.
ചരിത്രസ്മരണകൾ പങ്കുവെച്ചത്: ആർ.പി. അയ്യർ.