പത്മശ്രീ ഗുരുവായൂർ ദൊരൈ അന്തരിച്ചു; എട്ടാം വയസ്സിൽ തുടങ്ങിയ സംഗീതയാത്രയ്ക്ക് തിരശ്ശീല വീണത് എട്ടു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സമർപ്പിത ജീവിതത്തിനൊടുവിൽ — കർണാടക സംഗീതലോകത്തിന് നികത്താനാവാത്ത നഷ്ടം
ഗുരുവായൂർ: കർണാടക സംഗീതലോകത്ത് മൃദംഗവാദനത്തിന്റെ തനിമകൊണ്ടും അസാധാരണമായ പ്രതിഭകൊണ്ടും വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച പത്മശ്രീ ഗുരുവായൂർ ദൊരൈ (91) അന്തരിച്ചു. ചെന്നൈയിലായിരുന്നു അന്ത്യം. മൃദംഗവാദന രംഗത്ത് എട്ടു പതിറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം നിറസാന്നിധ്യമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, തന്റെ താളവൈദഗ്ധ്യത്തിലൂടെ സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടം നേടിയ മഹാപ്രതിഭയായിരുന്നു. ഗുരുവായൂരിന്റെ പേരും പെരുമയും കർണാടക സംഗീതലോകത്ത് ഉയർത്തിയ കലാകാരന്റെ വിയോഗം സംഗീതപ്രേമികൾക്ക് തീരാനഷ്ടമാണ്. മൃദംഗവാദനത്തിലെ പരമ്പരാഗത ശൈലികൾക്ക് തനതായ ആവിഷ്കാരഭംഗി നൽകിയ ദൊരൈ, പുതുക്കോട്ടൈ ശൈലിയിൽ അഗ്രഗണ്യനായിരുന്നു. പ്രമുഖ സംഗീതജ്ഞരുടെ കച്ചേരികൾക്ക് മൃദംഗത്തിന്റെ അകമ്പടി നൽകി സംഗീതവേദികളിൽ ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹം, തലമുറകളെ അതിജീവിക്കുന്ന കലാസാന്നിധ്യമായി മാറി.
എട്ടാം വയസ്സിൽ കച്ചേരിവേദിയിൽ അരങ്ങേറ്റം
1935 ജൂലൈ രണ്ടിന് ഗുരുവായൂരിൽ ജി.എസ്. കൃഷ്ണ അയ്യരുടെയും മീനാക്ഷിയുടെയും മകനായാണ് ഗുരുവായൂർ ദൊരൈ ജനിച്ചത്. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ജീവിതം വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. അഞ്ചാം വയസ്സിൽ പോളിയോ ബാധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് പഠനം തടസ്സപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ആ പ്രതിസന്ധി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ സംഗീതത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന വഴിത്തിരിവായി മാറി. മൃദംഗപഠനത്തിലേക്ക് മകനെ തിരിച്ചുവിട്ടത് പിതാവായിരുന്നു. പാലക്കാട്ട് സുബ്ബയ്യരുടെയും ഇ.പി. നാരായണ പിഷാരടിയുടെയും കീഴിലായിരുന്നു ആദ്യകാല സംഗീതപഠനം. ചെറുപ്രായത്തിൽ തന്നെ മൃദംഗത്തിൽ അസാധാരണമായ അഭിരുചിയും കഴിവും പ്രകടിപ്പിച്ച ദൊരൈ, എട്ടാം വയസ്സിൽ ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുടെ കച്ചേരിക്ക് പക്കമേളം വായിച്ചുകൊണ്ടാണ് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ബാലപ്രതിഭയായി ആരംഭിച്ച ആ സംഗീതയാത്ര പിന്നീട് ലോകമറിയുന്ന മൃദംഗവിദ്വാനിലേക്കുള്ള വളർച്ചയായി.
പളനി സുബ്രഹ്‌മണ്യം പിള്ളയുടെ ശിക്ഷണം ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായി
1949-ൽ പ്രശസ്ത മൃദംഗവിദ്വാൻ പളനി സുബ്രഹ്‌മണ്യം പിള്ളയുമായുണ്ടായ കൂടിക്കാഴ്ച ഗുരുവായൂർ ദൊരൈയുടെ കലാജീവിതത്തിലെ നിർണായക അധ്യായമായി. തുടർന്ന് ചെന്നൈയിലേക്ക് താമസം മാറ്റിയ അദ്ദേഹം, പളനി സുബ്രഹ്‌മണ്യം പിള്ളയുടെ വസതിയിൽ ഒൻപത് വർഷത്തോളം ഗുരുകുല സമ്പ്രദായത്തിൽ താമസിച്ച് മൃദംഗം അഭ്യസിച്ചു. ഗുരുവിന്റെ കീഴിലുള്ള കഠിനമായ പരിശീലനവും നിരന്തരമായ സാധനയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദനശൈലിയെ കൂടുതൽ മികവുറ്റതാക്കി. താളത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകൾ, ലയവിന്യാസങ്ങളിലെ കൃത്യത, സംഗീതത്തിന്റെ ഭാവത്തിനനുസരിച്ചുള്ള വാദനം എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം സ്വന്തമായൊരു ശൈലി രൂപപ്പെടുത്തി. പരമ്പരാഗത മൃദംഗവാദനത്തിന്റെ മഹത്വം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് തന്നെ, കച്ചേരികളിൽ സഹവാദ്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ഉയർത്തിക്കാട്ടാനും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
സംഗീതലോകത്തെ അതികായന്മാർക്കൊപ്പം താളവിസ്മയം
കർണാടക സംഗീതത്തിലെ അതികായന്മാരുടെ കച്ചേരികൾക്ക് മൃദംഗം വായിക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ച കലാകാരനായിരുന്നു ഗുരുവായൂർ ദൊരൈ. എം.എസ്. സുബ്ബലക്ഷ്മി, മുസിരി സുബ്രഹ്‌മണ്യ അയ്യർ, ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ, ശെമ്മാങ്കുടി ശ്രീനിവാസ അയ്യർ, എം.ഡി. രാമനാഥൻ, എം. ബാലമുരളീകൃഷ്ണ, ടി.ആർ. മഹാലിംഗം തുടങ്ങിയ പ്രഗത്ഭരുടെ സംഗീതാവതരണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം താളമിട്ടു. പ്രമുഖ സംഗീതജ്ഞർക്കൊപ്പം വേദി പങ്കിട്ടപ്പോഴെല്ലാം തന്റെ വാദനത്തിലെ മികവും സംഗീതത്തോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ഉൾക്കാഴ്ചയും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. പ്രധാന ഗായകന്റെ ആലാപനത്തിനും കൃതികളുടെ ഭാവത്തിനും അനുയോജ്യമായി താളമൊരുക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലി സംഗീതാസ്വാദകരുടെ പ്രശംസ നേടി. മൃദംഗം കേവലം താളം നിലനിർത്താനുള്ള ഉപകരണമല്ലെന്നും സംഗീതത്തിന്റെ ഭാവലോകത്തെ സമ്പന്നമാക്കുന്ന കലാരൂപമാണെന്നും തന്റെ അവതരണങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം അടിവരയിട്ടു.
സിനിമാഗാനത്തിലും മൃദംഗത്തിന്റെ കൈയൊപ്പ്
കർണാടക സംഗീതവേദികളിൽ മാത്രമല്ല, ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലും ഗുരുവായൂർ ദൊരൈയുടെ മൃദംഗവാദനം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. നിറംകുടം എന്ന ചിത്രത്തിലെ വിഖ്യാത ഗാനമായ ‘നക്ഷത്രദീപങ്ങൾ തിളങ്ങി’ എന്ന ഗാനത്തിന് മൃദംഗം വായിച്ചത് ഗുരുവായൂർ ദൊരൈയായിരുന്നു. ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തിന്റെ മികവ് ജനപ്രിയ സംഗീതത്തിലും സാന്നിധ്യമറിയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായൊരു ഏടാണിത്.
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചെമ്പൈ പുരസ്കാരത്തിലൂടെ ആദരം
ഗുരുവായൂരിന്റെ സംഗീതപാരമ്പര്യവുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന ദൊരൈയെ ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വവും ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2015-ലെ ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിന്റെ ഉദ്ഘാടനവേദിയിൽ വെച്ച് ഗുരുവായൂർ ദേവസ്വത്തിന്റെ ശ്രീ ഗുരുവായൂരപ്പൻ ചെമ്പൈ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് സമ്മാനിച്ചു. തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബാംഗം പൂയം തിരുനാൾ ഗൗരി പാർവതി ഭായി തമ്പുരാട്ടിയാണ് പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചത്. ഗുരുവായൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിനും കർണാടക സംഗീതലോകത്തിനും ഒരുപോലെ അഭിമാനമായിരുന്ന ദൊരൈയെ ആദരിച്ച ആ നിമിഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിലെ സവിശേഷമായ ഓർമയായി നിലനിൽക്കും.
താളവിസ്മയത്തിന്റെ ഓർമകൾ ബാക്കിയാക്കി
ബാല്യത്തിലെ പരിമിതികളെ അതിജീവിച്ച് സംഗീതസാധനയിലൂടെ ഉയരങ്ങൾ കീഴടക്കിയ ഗുരുവായൂർ ദൊരൈയുടെ ജീവിതം പ്രതിഭയുടെയും അർപ്പണബോധത്തിന്റെയും നിരന്തരസാധനയുടെയും മാതൃകയാണ്. എട്ടാം വയസ്സിൽ കച്ചേരിവേദിയിൽ തുടങ്ങിയ യാത്ര എട്ടു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്നു. ആ യാത്രയിൽ അദ്ദേഹം സമ്പാദിച്ചത് പ്രശസ്തി മാത്രമല്ല, സംഗീതലോകത്തിന്റെ ആദരവും അംഗീകാരവും കൂടിയാണ്.
ഒരു മൃദംഗവിദ്വാന്റെ വിയോഗം എന്നതിലുപരി, ഗുരുവായൂരിന്റെ സംഗീതപൈതൃകത്തിലെ തിളക്കമാർന്നൊരു അധ്യായത്തിനാണ് ഇതോടെ വിരാമമാകുന്നത്. എന്നാൽ, അദ്ദേഹം വായിച്ച താളങ്ങളും സംഗീതവേദികളിൽ തീർത്ത ലയവിസ്മയങ്ങളും ശിഷ്യർക്കും സംഗീതാസ്വാദകർക്കും സമ്മാനിച്ച ഓർമകളും കാലം മായ്ക്കാത്തവയാണ്.മൃദംഗനാദം നിലച്ചാലും ഗുരുവായൂർ ദൊരൈയുടെ കലാസപര്യയുടെ പ്രതിധ്വനി സംഗീതലോകത്ത് എന്നും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും.